Có thể tổng kết về dự án ngắn gọn như sau. Trong một năm vừa qua, dự án Chúng ta làm phim đã tổ chức được 10 lớp học hướng dẫn làm phim cho hơn 200 học viên tuổi từ 12 đến 22. Đã có hơn 60 bộ phim tài liệu và 10 bộ phim truyện ngắn được hoàn thành. Nhưng tôi muốn dành thời gian để chia sẻ một vài điều với những học viên của dự án.
Khi tôi tốt nghiệp phổ thông, chuẩn bị thi vào đại học. Tôi lưỡng lự giữa 2 trường xây dựng và điện ảnh. Nhà thơ Xuân Quỳnh, bạn của bố mẹ tôi đã khuyên “ Làm văn nghệ là sướng nhất”. Khi đó tôi chưa hiểu ý nghĩa chữ “sướng” của cô Xuân Quỳnh. Việt Nam lúc đó còn nghèo lắm, ai cũng nghĩ được ăn no là sướng, có áo ấm là sướng. Đến giờ kinh tế khá hơn, nhiều người suy nghĩ có nhiều tiền là sướng, có ô tô là sướng… Tôi hiểu nghĩa “sướng” của nhà thơ Xuân Quỳnh không phải nói về vật chất mà muốn nói về những giá trị tinh thần có được khi bạn đi trên con đường nghệ thuật. Sung sướng nhất là trong trái tim của mình có niềm đam mê. Với nhiều các bạn trẻ ở đây cũng như với tôi, niềm đam mê chính là điện ảnh, đó là tình yêu của tôi và tôi chia sẻ tinh yêu đó với các bạn trong dự án Chúng ta làm phim trong một năm vừa qua.
Những bộ phim của các bạn trong dự án Chúng ta làm phim đã nhắc tôi đến những ngày tôi làm bộ phim đầu tiên. Ngày đó rất hiếm có cơ hội được động vào một cái máy quay vì nó rất đắt. Khi đó tôi đã mượn được một cái chân máy ảnh bằng gỗ cũ kỹ. Tôi đã ngồi suốt cả buổi tối trước cái chân máy ảnh, ngắm vào một cái máy quay tưởng tượng lắp ở trên. Và chính khi ấy, tôi đã phát hiện ra một điều kỳ diệu có thật là làm phim thực sụ đã mang đến cho tôi sự tưởng tượng vô biên và những xúc cảm không có giới hạn.
Tôi bắt đầu quay bộ phim đầu tiên của mình như thế. Những đoạn phim đầu tiên tôi đã quay là bằng cái máy quay tưởng tượng ở trong đầu mình. Cái máy quay thần kỳ ấy đã bật lên và không bao giờ ngừng lại nữa. Nó có thể ghi lại tất cả những gì tôi nhìn thấy và cả những gì tôi không nhìn thấy. Tôi biết rằng với các bạn cũng sẽ thế. Các bạn đã bật cái máy quay ở trong đầu các bạn và tôi mong rằng cái máy quay ấy sẽ không bao giờ ngừng lại. Tôi đã đọc được ở đâu đó câu nói rằng một người mạnh mẽ nhất không phải là người có cơ bắp khỏe nhất mà là người có nhiều trí tưởng tưởng nhất.
Thực tế là bộ phim đầu tiên của tôi đã thất bại một cách đau đớn. Chúng tôi quay được nửa phim và phải bỏ dở chừng vì nhiều lý do.
Nhưng chính từ sự thất bại ấy, tôi đã có thêm nhiều kinh nghiệm quý báu. Làm phim là một sự thử thách. Và chúng ta sẽ rèn luyện được nhiều trong những thử thách ấy. Sự kiên trì, sự chính xác, tính độc lập, khả năng làm chủ bản thân và hoàn cảnh xung quanh, sự thích ứng. Chúng ta sẽ rèn luyện khả năng làm việc tập thể, cách đối thoại, cách thuyết phục người khác, cách lắng nghe người khác nói và nói lên chính kiến của bản thân mình. Thông qua việc làm một bộ phim, chúng ta học được cách vượt qua những khó khăn. Và điều quan trọng nữa là chúng ta học cách dũng cảm khi gặp thất bại. Đó sẽ là những sự rèn luyện rất quý báu mà sau này, dù các bạn trẻ của dự án Chúng ta làm phim hôm nay không trở thành một nhà làm phim chuyên nghiệp, những đức tính đó cũng sẽ rất cần thiết cho cuộc sống của các bạn, nghề nghiệp của các bạn.
Mục đích của dự án là 4 vòng tròn. Vòng tròn lớn nhất là những khán giả quan tâm đến điện ảnh. Các bạn làm phim sẽ khiến ông bà bố mẹ anh chị em bạn bè của các bạn quan tâm hơn đến điện ảnh. Vòng tròn thứ 2 nhỏ hơn nằm trong vòng tròn thứ nhất là những khán giả am hiểu điện ảnh. Sau này dù không làm phim nữa thì các bạn cũng sẽ là những khán giả am hiểu điện ảnh. Vòng tròn thứ 3 nhỏ hơn nữa là những người làm điện ảnh chuyên nghiệp. Sẽ có nhiều bạn đi theo con đường làm phim chuyên nghiệp và những bộ phim ngắn của Dự án Chúng ta làm phim là điểm xuất phát tốt cho các bạn để bắt đầu sự nghiệp của mình. Và cuối cùng vòng tròn bé nhất, chúng ta mong muốn thông qua dự án này, có thể tìm thấy những tài năng của nghệ thuật điện ảnh Việt Nam trong tương lai.
Với những bộ phim đã được thực hiện ở trong dự án Chúng ta làm phim một năm qua, tôi hoàn toàn có thể tin tưởng về thành công của 4 vòng tròn mà chúng ta hướng đến. Nhiều bạn học viên đã làm được những bộ phim rất hay, rất chân thật và đầy cá tính. Cái máy quay trong đầu các bạn thật tuyệt vời. Chắc do nó mới và hiện đại hơn cái máy quay cũ kỹ trong đầu tôi. Nhưng sẽ quá vội vàng khi nói đến vòng tròn bé nhất mà chúng ta mong muốn là tài năng. Tôi muốn nói với các bạn có phim sẽ đoạt giải trong buổi tối ngày hôm nay là sự thành công quá sớm đôi khi nguy hiểm hơn là thất bại. Chúng ta đã có những bài học về sự dũng cảm khi gặp thất bại nhưng bài học về sự tỉnh táo khi thành công nhiều khi còn quan trọng hơn nữa. Có một câu nói trong giáo trình của dự án Chúng ta làm phim : Điều quan trọng không phải phim hay hay dở mà điều quan trọng là hoàn thành bộ phim. Đó chính là điều tôi luôn tâm niệm. Đối với tôi điều quan trọng nhất là được làm phim và hoàn thành bộ phim đó. Còn hay dở hoặc giải thưởng là những đièu chúng ta không bao giờ nên bận tâm nhiều về nó.
Chúc các bạn hoàn thành bộ phim của mình và bắt đầu một bộ phim mới. Chúc cho cái máy quay trong đầu các bạn sẽ làm việc không ngừng và chúc cho các bạn sẽ không bao giờ đánh mất đi sự hồn nhiên của bản thân mình.
(Bài tổng kết của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên - Phó giám đốc Trung tâm TPD)